कोरोना वार्ड से लेकर श्मशान तक पिता की लाश ने बेटी से की बातें



रूहदारी में पढ़िए कोरोना काल में सरकार, प्रशासन, सेहत सिस्टम और समाज की सच्चाई बयान करती डा. रवेल सिंह की कविता जिसे लेखक और कवि सुरजीत गग्ग ने शेयर किया

 और मेरी मौत हो गई... 

मैं अभी जिंदा था

जब बेटे ने मेरे नाक से आक्सीजन की नली उतार

जल्दी से जब अपनी मां के मुंह पर लगाई थी....

मेरे वार्ड में हर तरफ अफरा तफरी थी

हाथ पैर मार रहे थे वार्ड ब्वाय, नर्सें और मरीजों के परिवार वाले

लगा रहे थे लाशों के मुंह से उतारकर आक्सीजन

सांस के लिए तरसते मरीजों को

इस उमीद के साथ कि 

शायद कोई मां का लाडला बच जाए 

मौत और जीवन की इस जंग में मैं थोड़ा बहुत बचा था

पत्नी की उखड़ी सांसें टिक रही थीं

मगर साथ के बिस्तरों पर पड़े मरीज

इतने खुशकिस्मत नहीं थे...

मेरे देखते ही 

अच्छा तो हम चलते हैं कहते अपनी देहों से ऊपर उठ रहे थे

मैं अभी मरा नहीं था...

पता नहीं मेरी बेटी क्यों

मेरे साथ लिपट कर रोने लगी

पीपीई किट में मेरी बेटी...

और सफेद मरीजों वाले लिबास में मैं

दोनों कफन का सामान लग रहे थे

उसके गले का हार

आक्सीजन सिलेंडर का इंतजाम करते चला गया था

वह मेरे साथ लिपट के और रोना चाहती थी

पीछे से वार्ड ब्वाय चिल्लाया

इसे श्मशान ले जाओ मैडम

पीछे और भी कतार है

वह स्ट्रैचर धकेलती बाहर आई

एंबुलेंस वाले ने किराया मांगा 12 हजार 

हमें कानों पर यकीन नहीं हो रहा था

भला ये चार किलोमीटर तक जाने के इतने पैसे 

चलना है तो बताओ

नहीं तो कंधे पर ले जाना अपने पिता को

दिल तो करता था

स्ट्रैचर से उठ जाउं और पकडूं गले से इस बदतमीज को

पर ये मेरी पहुंच से दूर था...


मेरी बेटी ने अपने कंगन उतार दिए 

मुझे आखरी मंजिल पर जो पहुंचाना था

श्मशान की चिमनी का धुआं बहुत गहरा था

बेटी को टोकन देकर मुझे और लाखों में धकेल दिया

मैं तब तक जिंदा था...

श्मशान वालों ने लकड़ी के सात हजार मांगे

जैसे लाश उत्सव मना रहे हों

बेटी ने आखरी जेवर अपनी अंगूठी भी उतार दी

जब मेरे ऊपर लकड़ियां रख रहे थे...

और जब आग लगाई गई तब भी 

... मैं जिंदा ही था

लपटों से झांककर देखा पंडित बेटी को उपदेश दे रहा था

इनकी मुक्ति के लिए पूजा जरूरी है

दो हजार दक्षिणा देनी होगी

मैने बेटी की तरफ देखा...

उसके पास उतारने के लिए तन के कपड़े ही बचे थे

और अब मेरी मौत हो चुकी थी...

इस रचना को लेखक और कवि सुरजीत गग्ग ने अपनी फेसबुक वाल पर शेयर की। ख़बरिस्तान के पाठकों के लिए हिंदी रुपांतरण किया गया है।

..ਤੇ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ / ਡਾ: ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ  

ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਉਦੋਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾਂ 

ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਬੇਟੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨੱਕ ਤੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਨਾਲੀ ਉਤਾਰ

ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਲਗਾਈ ਸੀ... 

ਮੇਰੇ ਵਾਰਡ ਵਿਚ ਹਰ ਤਰਫ਼ ਹਫੜਾ ਦਫੜੀ ਸੀ 

ਹੱਥ ਪੈਰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਵਾਰਡ ਬੁਆਏ, ਨਰਸਾਂ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਜੀਅ...

ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ 

ਸਾਹੋਂ ਸਹਿਕਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ

ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਲਾਹ ਇਸ ਉਮੀਦ ਨਾਲ 

ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਬਚ ਹੀ ਜਾਏ ਮਾਂ ਦਾ ਜਾਇਆ

ਮੌਤ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮੈਂ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਬਚਿਆ ਸਾਂ

ਪਤਨੀ ਦੇ ਉੱਖੜੇ ਸਾਹ ਟਿਕ ਰਹੇ ਸਨ

ਪਰ ਨਾਲ ਦੇ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਤੇ ਪਏ ਹੋਰ ਮਰੀਜ਼

ਏਨੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਨ... 

ਮੇਰੇ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ 

‘ਅੱਛਾ ਤੋ ਹਮ ਚਲਤੇ ਹੈਂ’ ਕਹਿੰਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉੱਠ ਰਹੇ ਸਨ

ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸਾਂ

ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਬੇਟੀ ਕਿਉਂ

ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲਿਪਟ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। 

ਪੀ ਪੀ ਕਿੱਟ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਧੀ... 

ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿਬਾਸ ਵਿਚ ਮੈਂ 

ਦੋਵੇਂ ਕੱਫਣ ਦਾ ਸਮਾਨ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਾਂ... 

ਉਹਦੇ ਗਲ ਦਾ ਹਾਰ

ਆਕਸੀਜ਼ਨ ਸਿਲੰਡਰ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਦਿਆ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ

ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲਿਪਟ ਕੇ ਹੋਰ ਰੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ

 ਪਿਛੋਂ ਵਾਰਡ ਬੁਆਏ ਕੜਕਿਆ-

“ਇਹਨੂੰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਲੈ ਜਾਓ ਮੈਡਮ 

ਪਿਛੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਤਾਰ"

ਉਹ ਸਟ੍ਰੈਚਰ ਧੱਕਦੀ ਬਾਹਰ ਆਈ

ਐਮਬੂਲੈਂਸ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਰਾਇਆ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਗਿਆ

ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਤੇ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਿਹਾ

ਭਲਾ ਆਹ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦੇ ਐਨੇ ਪੈਸੇ?

“ਚਲਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੱਸ...

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ

ਜੀਅ ਤਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ 

ਸਟਰੈਚਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਫੜਾਂ ਗਲਮੇ ਤੋਂ ਇਹ ਬਦਤਮੀਜ਼

ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੀ...

ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਗਣ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ 

ਮੈਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਜੁ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸੀ

ਸਮਸ਼ਾਨ ਦੀ ਚਿਮਨੀ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਬਹੁਤ ਗਾੜ੍ਹਾ ਸੀ

ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਇਕ ਟੋਕਨ ਫੜਾ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ

 ਮੈਂ ਤਦ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀ...

ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਾਲਿਆ ਨੇ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਗਿਆ

ਜਿਵੇਂ ਲਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਮਨਾ ਰਹੇ।

ਬੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਗਹਿਣਾ ਮੁੰਦਰੀ ਵੀ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ

ਜਦ ਮੇਰੇ ‘ਤੇ ਲੱਕੜਾਂ ਚਿਣ ਰਹੇ ਸਨ... 

ਤੇ ਜਦੋਂ ਲਾਂਬੂ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਉਦੋਂ ਵੀ

... ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੀ ਸਾਂ

ਲਪਟਾਂ ਚੋਂ ਝਾਕ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਪੰਡਿਤ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ-

“ਇਹਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪੂਜਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ... 

ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦਕਸ਼ਣਾ ਦੇਣੀ ਪਏਗੀ

ਮੈਂ ਬੇਟੀ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ... 

ਉਸ ਕੋਲ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਤਨ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਹੀ ਬਚੇ ਸਨ

...ਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਲੇਖਕ ਤੇ ਕਵੀ ਸੁਰਜੀਤ ਗੱਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਵਾਲ ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀ।

Related Links